TXINA



 Txinatarrek  begiak ez dituzte  gureak bezalakoak argalagoak dituzte . Su artifizialak asko gustatzen zaizkie.Arroza  asko gusrtatzen  zaie . Janaria 2 makilekin jaten dute hau eta (txinatar makilak ).Sugandilak asko gustatzen  zaizkie  eta txakurrak ere jatea .                                                                                                                                                                                                                                                         
                     Txinan 2.001.a   urtean  1.300 milioi pertsona  bizi ziren eta horregatik debekatu zuten ume 1 baino gehiago edukitzea.                                                                                                                          Gaur egun   ume 1  baino gehiago edukitzen badituzte izugarrizko isuna  eta  bronka  botatzen diete  txinatarrei . Beraien idazkera oso  arraroa da  gurearekin  alderatua.  baino    berahientzat oso normala da eta gurea berahientzat oso zaila da.


                                                                                     HEGOA ETA NATALIA.

                                                  UDABERRIKO LORESASTRAKAK


Badira arbusto artean goiztiar loratzen direnak eta giro epeleko jardinari kolortasuna ematen diotenak.Grosella loreduna Ifar Amerikatik ekarri dugu bat,errez hazi ohi da eta Inglaterran sartua izan zen 1820 aldean. "Escarlata Pulborough" lore gorri sakonekoa dugu eredu bat.Forsitia ere goiztiarra da eta hostoak atera aurretik loratzen da.Grosella eta fursitia hauetaz bestaldera rododendroak iraunkorrak ditugu.Oso ugaria da mota honetako landare mila mota baino gehiago ere bada sastraka txikienetik hasiz zuhaitz  handietaraino.Honen koloreak arrosarena zuri,hori,laranja eta gorri dira.Ken-eko scotney Gazteluko berezko lorategi honetan rododendroak eta kolore askatako azaleak badira.

                                                                                                                    Nora Palazuelo

                                                          ARROSAK



Arrosen     artean    gogorrenak    eta    iraukorrenak rugosa  eta   arrosak  dira .  ´´Arrosa    rugosa ´´,
 Ramanas    arrosak ,   Asiako  iparraldean   du   sorlekua-txina,Japon  eta   Korean.Rugosa trinkoak eta beteak  dira  eta  goiz loratzen  dira  sagar  orlegi kolorezko hostomordoa  dutela .Sarah van Fleet  1926 -an  Estatu batzuetan Sartua izan zen Rosa  Rugosaren  hibrido  kementsu   bat  da,  bere  lore  erdibikoitza  eta  txinar  rosa  margokoak   usain  zoragarrizkoak  dira.Roseraie de  LHay  cochet-cocet-ek  mendearen  haseran  Frantzian  sortutako  rugosa  bat  da.Lore  handiak,usain  gozo  ugaria,purpurazko   gorribizi   oparoa  eta  kimu  zorrotz  eta  zimurrak. Guttitan  sortzen  ditu  sasiarrosak.Erau   Dagmar  Hartapp  Fru  Dagmar Hastrupp zenez ezaguna da.1914-a ekarritako  Rugosa Arrosaren hazi bat da. Tomate antzeko Sasiarrosa arros  handi  eta   ederrak  ditu.Pink  grootendost aurreko  horrialdean  azaldu  den  F.J.grootendost-en  aldakuntza  bat  da.Roxa  dizdiratsu   bateko  loreak  dituanarren,   bere  aurrekoa   baino  argalagoa  da.






Paula Oscoz.





























++.

IZURDEA

1940 urteaz geroztik Floridan eraikitzen  izurde muintegi  bat , eta harrezkero milioika jendea itsas   ugaztun hauen ezagupena lortu izan da.Gaurregun munduan zehar izurde muintegi  asko dago , eta haietar jotzen dute ikusliarrek gainera tebistan ere sarritan ikusten ditugu .Izaki jostalari batzuk direla ,horrekin geratzen da jendea .Eta eginda hori ,ez  bakarrik gatibu daude artean ,baizik eta libre bizi direnean atean ere jolasaldi  honetan geuk eratzen ditugun jolas antzekoak antolatzen  dituzte. Eta eguneroko bidaia egiten dituztenean ere , uretik jauzi egiten dute ,pazifikoko  izurde honek bezala kalean doan haur batek bapatez duen jauzia gogora ekarri dizaioke honek ,oso jostari bait da.

              Eguzkia.

                       ikaragarrizko bola handi bat bezala , dena gasez beterikoa , da eguzkia ´, bere baitan gertatzen diren erreakzio termonuklearren ondorioz energia kopuru handiak bidaltzen ditu bero eta argi bihurturik´, han barruan nagusi den tenperatura eta presioaren ondorioz hidrogenoa helio bihurtzen da. Espazio untziek, atmosferaren oztoporik ez bait dute, eguzki atmosferaren eta azaleko beresitasun berriasko argitan jarri dizkigute. Eguzki erupzio edo su zurrutza ikaragarri hau NASAren tresnak hartu zuen argazkiz . 588.000 kilometro luze bada, eta espazioan hedatzen da milaka kilometrotan. Eguzki eklipsea ilargia eguzkia eta lurraren artean ipintzen denean gertatzen da. Eguzkia estali lezake osorik edo sati batean. Eguzkiaren eklipse totala 360 urtez behin ematen da. Melbournen, Australian hartu zen, 1.976ko urrian, eta eklipsea eman aurretik zortzen den hargi bitxia azaltzen digu.

birikak

1
      Bidean doazenak:Gorputzak behar duen airea sudurretik eta ahotikt sartu eta  irten da.Sudurzuloak hura berotu eta iletxoek iragazk imodura funtzionatzen dute.
   2 Takearen  tunela zeharkatzen du.Bronkioetara,zuhaitz baten adarren antzekoak diren hodi

meheagoetan,bronkioloetan zatitzen direla,azkenik airea biriketan
 barreiatuz.   

3 Aireak aurrera jarraitzen du,albeoloetara,kapilarrek inguratutako poltsa txiki-txiki batzuetara iristeraino.

4 Albeoloetan oxigenoa sartu eta karbono dioxidoa irteten ari da etengabe.Bertan odola oxigenatzen eta,ondoren zelulak hornitzen ditu.


5 Itzulerako bidean;Airea botatzen dugun bakoitzean ,karbono dioxidoa ateratzen da;bide berbera egiten du baina kontrako norabidean.

Diafragma arnasteko giharra da eta kobazulo forma du.Kobazuloaren sabaia jaisten denean,bularrari lekua uzten dio,putz eta airez bete dadin baina galtzen dute eta airez hustu behar dira.
                                                                   

GIZA GORPUTZA

5 zentzumen dauzkagu  eta 5 zentzumen horiek hauek  dira: entzumena, ikusmena, ukimena, daztamena eta usainmena. Gero nerbioak daude eta garrantsitsuena garuna. Nerbioei esker aginduak iristen  dira garunera. Horrela ikastolan gauza pila ikas ditzakegu, garunari esker. 

XABIER